Ο κυνηγός Γράκχος

Δύο αγόρια κάθονταν στο στηθαίο της προκυμαίας κι έπαιζαν ζάρια. Ένας άντρας διάβαζε εφημερίδα στα σκαλοπάτια ενός μνημείου υπό τη σκιά του ανδριάντα ενός ήρωα που κράδαινε σπαθί. Ένα κορίτσι στην κρήνη γέμιζε τον κουβά του με νερό. Ένας μανάβης γερμένος δίπλα στην πραμάτεια του αγνάντευε τη λίμνη. Στο βάθος μιας ταβέρνας έβλεπε κανείς από τις αδειανές τρύπες της πόρτας και του παράθυρου δύο άντρες να τα πίνουν. Ο κάπελας καθόταν μπροστά, σ’ ένα τραπέζι και λαγοκοιμόταν. Ένα μικρό ιστιοφόρο γλιστρούσε ήσυχα στα νερά και έμπαινε στο μικρό λιμάνι, λες και το έφερνε μια ακαθόριστη δύναμη. Ένας άντρας με μπλε ναυτική φανέλα πήδηξε στη στεριά και τραβούσε τα σκοινιά μέσα από τους χαλκάδες. Δύο άλλοι άντρες με ασημοκούμπωτα σκουρόχρωμα σακάκια πίσω από τον καπετάνιο κουβαλούσαν κάτι σαν φορείο νεκρού. Το σκέπαζε ένα μεγάλο κομμάτι μεταξωτό ύφασμα με λουλουδένια σχέδια και κρόσσια τριγύρω. Από κάτω κείτονταν προφανώς ένας άνθρωπος. Στην προκυμαία κανείς δεν γνοιάστηκε για τους νιόφερτους, ακόμη κι όταν αυτοί ακούμπησαν κάτω το φορείο περιμένοντας τον καπετάνιο που ακόμη καταγινόταν με τα σκοινιά. Κανένας δεν πλησίασε, κανείς δεν τους ρώτησε τίποτε, καμιά ερευνητική ματιά δεν συντρόφεψε τις κινήσεις τους. Ο καπετάνιος καθυστέρησε λίγο, από μια γυναίκα που τώρα φάνηκε στο κατάστρωμα με ένα παιδί στην αγκαλιά και μαλλιά ξέπλεγα. Κατόπιν αυτός πλησίασε και έδειξε αριστερά ένα κιτρινωπό δίπατο σπίτι που υψωνόταν κάθετα δίπλα στο νερό. Οι βαστάζοι ξανασήκωσαν το φορτίο τους και το πέρασαν μέσα από μια χαμηλή είσοδο που τη σχημάτιζαν λεπτές κολώνες. Κάποιο μικρό αγόρι άνοιξε ένα παραθύρι τη στιγμή που η παράξενη κουστωδία χανόταν μπαίνοντας στο σπίτι και το ξανάκλεισε βιαστικά. Ύστερα έκλεισε και η εξώθυρα του σπιτιού που ήταν από καλοδουλεμένη μαύρη δρυ. Ένα σμάρι περιστέρια, που μέχρι τότε πετούσαν γύρω απ’ το καμπαναριό, τώρα προσγειώθηκαν μπροστά από το σπίτι. Μαζεύτηκαν έξω από την πόρτα, λες κι η τροφή τους φυλαγόταν εκεί μέσα. Ένα απ’ αυτά πέταξε μέχρι τον πρώτο όροφο και ράμφισε το τζάμι. Ήταν ανοιχτόχρωμα, καλοθρεμμένα, ζωηρά πουλιά. Η γυναίκα από το σκάφος με έντονες κινήσεις σπορέα τους έριχνε στάρι, αυτά το έτρωγαν και μετά πετούσαν προς τη γυναίκα. Ένας άντρας με ψηλό κυλινδρικό καπέλο και πένθιμη κορδέλα κατέβηκε ένα από τα στενά κατηφορικά δρομάκια που οδηγούσαν στο λιμάνι. Έφερε εξεταστικά το βλέμμα τριγύρω. Όλα τον ανησυχούσαν. Στη θέα κάτι ακαθαρσιών σε μια γωνιά έκανε ένα μορφασμό. Πάνω στα σκαλοπάτια του μνημείου υπήρχαν φλούδες από φρούτα, που περνώντας τις έσπρωξε κάτω με το μπαστούνι του. Χτύπησε την πόρτα του σπιτιού και συνάμα έβγαλε το καπέλο με το δεξί που φορούσε μαύρο γάντι. Του άνοιξαν αμέσως, ενώ καμιά πενηνταριά μικρά αγόρια παραταγμένα σε διπλή σειρά στον μακρύ διάδρομο της εισόδου υποκλίθηκαν τιμητικά. Ο καπετάνιος κατέβηκε την κλίμακα, χαιρέτησε τον κύριο και τον οδήγησε επάνω, στον πρώτο όροφο. Περπάτησαν μαζί γύρω από μια αέρινη και λεπτοκαμωμένη στοά που περιέβαλλε την αυλή και μπήκαν σε μια ψυχρή αίθουσα στην πίσω πλευρά του σπιτιού, ενώ τα αγόρια συνωστίζονταν πίσω τους αλλά σε απόσταση σεβασμού. Απέναντι δεν υπήρχε άλλο σπίτι, παρά μονάχα ένας γκριζόμαυρος πέτρινος τοίχος. Οι βαστάζοι ήταν απασχολημένοι προσπαθώντας να στήσουν στην κεφαλή του νεκροκρέβατου κάτι μεγάλα κεριά και να τα ανάψουν. Αυτά δεν έβγαζαν φως. Απλώς έδιναν κίνηση στις πριν ακίνητες σκιές κάνοντάς τις να τρεμοπαίζουν στους τοίχους. Κατόπιν τράβηξαν το ύφασμα από το φορείο. Εκεί κείτονταν ένας μελαχρινός άντρας με άγρια μαλλιά και γένια μπλεγμένα μεταξύ τους. Θα τον έπαιρνες για κυνηγό. Ήταν ασάλευτος, δεν έδειχνε να αναπνέει, τα μάτια του ήταν κλεισμένα. Ωστόσο μονάχα το περιβάλλον μαρτυρούσε ότι μάλλον επρόκειτο για νεκρό. Ο κύριος πλησίασε με αθόρυβα μικρά βήματα προς το φέρετρο, έβαλε το χέρι στο μέτωπο του ανθρώπου, μετά γονάτισε και προσευχόταν. Ο καπετάνιος έκανε νόημα στους βαστάζους να βγουν απ’ το δωμάτιο. Αυτοί βγαίνοντας έδιωξαν τα παιδιά που είχαν μαζευτεί απ’ έξω κι έκλεισαν ξωπίσω τους την πόρτα. Αλλά ούτε αυτή η ησυχία φαινόταν αρκετή στον κύριο. Έριξε μια ματιά στον καπετάνιο. Αυτός κατάλαβε και από μια πλαϊνή πόρτα πέρασε στο διπλανό δωμάτιο. Τότε ο άνδρας στο νεκροκρέβατο άνοιξε τα μάτια, έστρεψε το πρόσωπο προς τον κύριο μ’ ένα πονεμένο χαμόγελο και είπε: «Ποιος είσαι;». Ο κύριος χωρίς να δείξει καμία έκπληξη σηκώθηκε από το γονάτισμα και απάντησε: «Ο δήμαρχος της Ρίβα». Ο άνδρας έκανε ένα νεύμα ότι κατάλαβε και απλώνοντας ξέπνοα το χέρι έδειξε μια καρέκλα. Αφού ο δήμαρχος έκανε όπως τον είχε προτρέψει, του είπε: «Το ήξερα, κύριε δήμαρχε, αλλά πάντα μόλις πρωτοσυνέρχομαι τα έχω όλα χαμένα. Όλα γυρίζουν γύρω μου, γι’ αυτό καλύτερα να ρωτάω για όλα, ακόμη κι αν ξέρω. Κι εσείς επίσης προφανώς ξέρετε ότι είμαι ο κυνηγός Γράκχος». «Ασφαλώς», είπε ο δήμαρχος. «Πήρα το μήνυμα απόψε τη νύχτα. Είχαμε αποκοιμηθεί από κάμποση ώρα. Κάποια στιγμή γύρω στα μεσάνυχτα η γυναίκα μου φώναξε: ‘‘Σαλβατόρε –έτσι με λένε– για δες αυτό το περιστέρι στο παράθυρο!’’ Και πραγματικά ήταν ένα περιστέρι, αλλά μεγάλο σαν πετεινός. Αυτό πέταξε και μου είπε στο αυτί: “Αύριο έρχεται ο νεκρός κυνηγός Γράκχος. Υποδέξου τον στο όνομα της πόλης”». Ο κυνηγός συγκατένευσε και έσυρε την άκρη της γλώσσας ανάμεσα στα χείλη: «Ναι, τα περιστέρια έρχονται πριν από μένα. Αλλά νομίζετε, κύριε δήμαρχε, ότι πρέπει να μείνω στη Ρίβα;». «Αυτό δεν μπορώ να το πω ακόμα», απάντησε ο δήμαρχος. «Είστε νεκρός;». «Ναι, όπως βλέπετε», είπε ο κυνηγός. «Πριν από πολλά χρόνια –πρέπει να είναι απίστευτα πολλά χρόνια– γκρεμίστηκα από ένα βράχο στο Μαύρο Δάσος, στη Γερμανία, καθώς κυνηγούσα ένα αγριοκάτσικο. Από τότε είμαι νεκρός». «Ωστόσο είστε και ζωντανός βέβαια», είπε ο δήμαρχος. «Κατά ένα τρόπο, ναι», είπε ο κυνηγός, «κατά ένα τρόπο, είμαι και ζωντανός. Το νεκρικό μου πλοίο λάθεψε στην πορεία, μια στραβοτιμονιά, μια στιγμή απροσεξίας του κυβερνήτη, μια αλλαγή κατεύθυνσης απ’ την πανώρια πατρίδα μου, δεν ξέρω τι ήταν. Τούτο μονάχα ξέρω, ότι ξέμεινα στη γη και ότι το πλοίο μου από τότε περιπλανιέται σε γήινα νερά. Έτσι μετά το θάνατό μου αρμενίζω σ’ όλα τα μέρη της γης, εγώ που μονάχα στα βουνά ήθελα να ζω». «Και δεν έχετε καθόλου μερτικό στον άλλο κόσμο;», ρώτησε συνοφρυωμένα ο δήμαρχος. «Βρίσκομαι διαρκώς», απάντησε ο κυνηγός, «πάνω στη μεγάλη σκάλα που σε πηγαίνει εκεί ψηλά. Γυροφέρνω πάνω σ’ αυτή την ατέρμονη ουράνια σκάλα, πότε πάνω, πότε κάτω, πότε δεξιά, πότε αριστερά, είμαι ασταμάτητα σε κίνηση. Από κυνηγός κατάντησα πεταλούδα. – Μη γελάτε». «Δε γελάω», διαμαρτυρήθηκε ο δήμαρχος. «Πολύ λογικό», είπε ο κυνηγός. «Βρίσκομαι διαρκώς σε κίνηση. Αλλά όταν κάνω μιαν έσχατη προσπάθεια να φτάσω κι αρχίζει κιόλας να με φωτίζει η Πύλη από πάνω μου, ξυπνάω και ξαναβρίσκομαι στο παλιό μου πλοίο που έχει ξεσύρει έρημο σε κάποια γήινα νερά. Το βασικό λάθος του τότε θανάτου μου με κρατάει φυλακισμένο στην καμπίνα μου. Η Ιουλία, η γυναίκα του καπετάνιου, χτυπάει την πόρτα και μου φέρνει στο ξυλοκρέβατό μου το πρωινό ρόφημα της χώρας, τις ακτές της οποίας τυχαίνει να παραπλέουμε. Κείτομαι πάνω σ’ ένα νεκροκρέβατο, φοράω –δεν είναι καθόλου ευχάριστο να με βλέπει κανείς– ένα βρώμικο σάβανο, έχω μαλλιά και γένια γκριζόμαυρα, αξεδιάλυτα μπλεγμένα μεταξύ τους. Τα πόδια μου τα σκεπάζει ένα μεγάλο μεταξωτό γυναικείο σάλι με σχέδια λουλουδιών και μακριά κρόσσια. Στο προσκεφάλι μου με αχνοφωτίζει ένα νεκροκέρι. Στον τοίχο απέναντί μου κρέμεται ένας μικρός πίνακας με κάποιο Μπουσμάνο, που με σημαδεύει με ένα ακόντιο και –όσο το μπορεί– φυλάγεται πίσω από μια όμορφα ζωγραφισμένη ασπίδα. Συναντάει κανείς σε πλοία ανόητες εικόνες, ετούτη όμως είναι από τις πιο ανόητες. Κατά τα άλλα το ξύλινο κλουβί μου είναι ολότελα άδειο. Από ένα πλαϊνό φινιστρίνι έρχεται ο ζεστός αέρας της νύχτας του Νότου, κι εγώ ακούω το νερό να παφλάζει στο γέρικο σκαρί. Εδώ κείτομαι από τον καιρό που εγώ, ο τότε ζωντανός ακόμη κυνηγός Γράκχος, στην πατρίδα μου, στο Μαύρο Δάσος, κυνηγούσα ένα αγριοκάτσικο κι έπεσα. Όλα γίνηκαν κανονικά: κυνηγούσα, γκρεμίστηκα σ’ ένα φαράγγι, μάτωσα άσχημα και πέθανα από αιμορραγία. Τούτο το σκαρί ήταν να με πάει στον άλλο κόσμο. Ακόμη θυμάμαι πόσο χαρούμενα τεντώθηκα πρώτη φορά στο νεκρικό κρεβάτι. Ποτέ δεν άκουσαν τα βουνά παρόμοιο τραγούδι από μένα, όσο εκείνοι οι τέσσερις μισοσκότεινοι σανιδένιοι τοίχοι. Είχα ζήσει καλά και πέθαινα μ’ ευχαρίστηση. Πριν ανεβώ στο πλοίο, πασίχαρος ξεφορτώθηκα τα σύνεργά μου: τη θήκη, το γυλιό, το ντουφέκι που πάντα κουβαλούσα περήφανα μαζί μου και γλίστρησα μέσα στο σάβανό μου όπως μια κοπέλα στο νυφικό της. Ξαπλώθηκα εδώ πάνω και περίμενα. Τότε συνέβη το κακό». «Κακή μοίρα», είπε ο δήμαρχος κουνώντας αποτρεπτικά το χέρι. «Και σεις δεν έχετε καμιά ευθύνη;». «Καμία», είπε ο κυνηγός. «Ήμουν κυνηγός – φταίω μήπως γι’ αυτό; Μεγάλωσα σαν κυνηγός στο Μαύρο Δάσος, τότε που ακόμα είχε λύκους. Έστηνα καρτέρι, σημάδευα, έβρισκα το στόχο μου, έγδερνα το τομάρι του. Είναι αυτό κακό; Τα έργα μου ήταν ευλογημένα. “Ο μεγάλος κυνηγός του Μαύρου Δάσους” λέγανε. Είναι αυτό κακό;». «Δεν κλήθηκα για να κρίνω αυτό το ζήτημα», είπε ο δήμαρχος, «ωστόσο και μένα μου φαίνεται ότι εδώ δεν υπάρχει φταίξιμο. Τότε όμως ποιος φταίει;». «Ο τιμονιέρης», είπε ο κυνηγός. «Κανείς δεν θα διαβάσει τα λόγια μου, κανείς δεν θα πλησιάσει να με βοηθήσει. Ακόμη κι αν σε κάποιους όριζαν το καθήκον να με βοηθήσουν, όλες οι πόρτες όλων των σπιτιών θα ’μεναν κλειστές, όλα τα παραθύρια θα ήταν κλεισμένα. Όλοι θα χώνονταν στο κρεβάτι τους και θα τραβούσαν τα σκεπάσματα μέχρι πάνω απ’ το κεφάλι, όλη η γη θα ήταν ένα πανδοχείο ύπνου. Και αυτό είναι φυσικό, γιατί κανείς δεν έχει μάθει για μένα, μα ακόμη κι αν είχε μάθει, πάλι δεν θα ήξερε πως ξέμεινα στη γη, αλλά κι αν το ήξερε, δεν θα είχε ιδέα πού θα με βρει, και έτσι δεν θα ήξερε πώς να με βοηθήσει. Και μόνο η σκέψη να θέλει κάποιος να με βοηθήσει είναι μια αρρώστια που πρέπει να την περάσει κανείς στο κρεβάτι. Αυτό το ξέρω και γι’ αυτό δεν φωνάζω σε βοήθεια, ακόμη και σε στιγμές που χάνω την αυτοκυριαρχία μου –για παράδειγμα μόλις τώρα δα– και το σκέφτομαι πολύ σοβαρά. Αλλά για να αποδιώξω τέτοιες σκέψεις αρκεί να κοιτάξω τριγύρω μου οπότε συνειδητοποιώ πού βρίσκομαι και –αυτό ναι, μπορώ να το πω–: πού ζω εδώ και αιώνες». «Απίστευτο», είπε ο δήμαρχος, «απίστευτο. – Λοιπόν, σκοπεύετε να μείνετε μαζί μας εδώ στη Ρίβα;». «Δεν σκοπεύω», είπε ο κυνηγός μ’ ένα αχνό χαμόγελο, και για να μετριάσει την ειρωνεία ακούμπησε το χέρι στο γόνατο του δήμαρχου. «Βρίσκομαι εδώ, περισσότερα δεν ξέρω, περισσότερα δεν μπορώ να κάνω. Το πλοίο μου είναι χωρίς πηδάλιο και αρμενίζει με τον άνεμο που πνέει στις πιο έσχατες περιοχές του θανάτου». — Μετάφραση: Χ.Ε. Μαραβέλιας Βλέπε και: Ο Γράκχος είμαι εγώ

Σύνδεση