Σκέψεις με αφορμή ένα έργο εν προόδω

Όταν πήγα στο μικρό ατελιέ του Κωνσταντίνου Παπαμιχαλόπουλου σε ένα ημιυπόγειο στα Πετράλωνα, δεν ήξερα τι να περιμένω. Τον γνώριζα μόνο από τα εξώφυλλα της μηνιαίας επιθεώρησης The Athens Review of Books. Καρικατούρες μεγάλων συγγραφέων και φιλοσόφων. Όλες πετυχημένες και καλοσχεδιασμένες, μου έδειχναν έναν επαρκέστατο σκιτσογράφο, γελοιογράφο και εικονογράφο, αλλά τίποτε περισσότερο. Στα Πετράλωνα, όμως, βρέθηκα στο Χρυσό Δωμάτιο. Σαν να φωτιζόταν από μέσα, από τους ίδιους τους πίνακες που ήταν ολόγυρα ακουμπισμένοι στο πάτωμα. Ένα έργο, προφανώς, ακόμα εν εξελίξει, αποτελούμενο από συνθέσεις σχετικά μεγάλων διαστάσεων, με αυγοτέμπερα και ένα πλήθος μικρών γραμμικών στοιχείων που έχτιζαν πολυώροφες και διακλαδούμενες κατασκευές θυμίζοντας διαστημικούς σταθμούς από εκείνους που συναντάμε στα κόμικς, σε αλλόκοτα τοπία με ιπτάμενα πλοία όπως στις ιστορίες του Μέμπιους, με πλάσματα μικρά ή, αλλού, φόρμες που σχημάτιζαν μεγάλες φιγούρες, θραύσματα ενός κόσμου κάπου στον αέρα, στο διάστημα, ενός κόσμου αέρινου που δεν συγκροτείται, και όλα σε φόντο από φύλλο χρυσού, που έφερε στο νου τη διακοσμητική γιαπωνέζικη ζωγραφική της περιόδου Μομογιάμα (περί το 1600). Καθώς λένε οι ειδικοί, το χρυσό φόντο στα έργα εκείνα, συχνά πολύπτυχα που χρησίμευαν σαν χωρίσματα δωματίων, ήταν ιδανικό για να αντανακλά το φώς της μέρας και το φέγγος των κεριών τη νύχτα. Έχει μείνει μαζί μου η αίσθηση του έργου εκείνου με τα χρώματα περασμένα πλακάτα στις επιφάνειες, με μια εμμονή που αναδίδουν κάτι από τις ματιέρες του Σπυρόπουλου, μα οπωσδήποτε πιο φωτεινές και με ένα πιο ανάλαφρο χέρι. Κι αυτό το ανάλαφρο, διαρκεί εκεί για λίγο, καθώς στο πηγαινέλα του ματιού στις διάφορες φόρμες συναντά κανείς κάτι το παιγνιώδες, σχεδόν ευχάριστο, σε μια αθώα, θα ’λεγα παιδική, επικοινωνία, ώσπου να ανακαλύψει και κάτι ερωτικό, ίσως σε δεύτερο χρόνο στο όριο του πορνογραφικού –μια νύξη και πάλι στην Ιαπωνία– για να οδηγηθεί στα δυστοπικά, απόκοσμα τοπία που δημιουργούν, σε πλήρη αντίθεση με το σημείο απ’ όπου ξεκίνησε η πορεία μας, μια αίσθηση άγχους, ή ακόμα και απόγνωσης. Έτσι βρέθηκα, μέσα εκεί, μπροστά σε εικόνες που ξάφνιαζαν καθώς διαρκώς ανακάλυπτες κάτι ακόμα, σε ένα μικρό σύμπαν από εικαστικές αναφορές που επενεργούσαν αλυσιδωτά και προς πολλές κατευθύνσεις. Οι καλλιτέχνες που έχουν επιδράσει στο έργο του Παπαμιχαλόπουλου, όπως μας λέει ο ίδιος είναι «πολλοί, όχι ένας. Από τον Χοκουσάι έως τον Χόκνεϊ κι από τον Μπαλτύς έως τον Τσαρούχη και τον Γιάννη Σπυρόπουλο είναι πραγματικά ικανός ο αριθμός – και τα πρότυπά μου δεν περιορίζονται μόνο στα εικαστικά αλλά στα κόμικς, στον κινηματογράφο, στα βιντεοπαιχνίδια». Και, όπως συμβαίνει συχνά στα βιντεοπαιχνίδια, στα κόμικς και σ’ ένα είδος κινηματογράφου, το ανάλαφρο, το παιγνιώδες και το ευρηματικό μεταμορφώνουν το ευχάριστο ξάφνιασμα βαθμιαία σε απελπισία, έτσι και στο Χρυσό Δωμάτιο του καλλιτέχνη μας ανοιγόμαστε σε ένα ταξίδι που γίνεται όλο και δυσχερέστερο. Είναι αυτό που συμβαίνει στη ζωή μας, έτσι κι αλλιώς, αλλά πιθανώς με μεγαλύτερη ένταση και σφοδρότητα σήμερα, σε μια εποχή τόσων και τόσων διαψεύσεων. Αλλά το φως παραμένει, εκεί, στο Χρυσό Δωμάτιο, το φως που έρχεται από μέσα, και μαζί με όλα τα περιδινούμενα γλυκόπικρα μικρά μέλη του για να μας προσφέρει φευγαλέα μια νύξη της ελπίδας που –όπως έχει ειπωθεί– μας έχει δοθεί μόνο για χάρη των απελπισμένων.

Σκέψεις με αφορμή ένα έργο εν προόδω

Σύνδεση