Έχει δίκιο ο μπαμπάς

ARB – THE NEW YORK REVIEW OF BOOKS Η βιογραφία του εξέχοντος αμερικανού αντιδιανοούμενου Γουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ βοηθά να εξηγηθεί πώς ένας διανοούμενος της ελίτ θα μπορούσε να θεωρήσει την δυσπιστία των λιγότερο μορφωμένων ψηφοφόρων απέναντι στους διανοούμενους ως μια ευκαιρία για ένα νέο είδος συντηρητισμού. Και πότε άρχισαν οι αυτοαποκαλούμενοι συντηρητικοί, η παράδοση των οποίων δίδασκε σεβασμό για τους θεσμούς και μετριοφροσύνη, να αναζητούν τις βρωμοδουλειές; Sam Tanenhaus, Buckley: The Life and the Revolution That Changed America [Μπάκλεϊ: Ο βίος και η επανάσταση που άλλαξαν την Αμερική], Random House, 2025, σελ. 1018 Ένας αριστοκράτης που υποστηρίζει τη δημοκρατία είναι ακαταμάχητος. Ντοστογιέφσκι Όποιος ήταν ενεργός και σε επαγρύπνηση κατά τη διάρκεια της μακράς δεκαετίας του ’60 γνωρίζει αυτόν τον τύπο ανθρώπου. Ο απόγονος μιας πλούσιας οικογένειας που χαρίζει την περιουσία του στους επαναστάτες και για τον κόπο του πεθαίνει από ηλεκτροπληξία ενώ τοποθετεί μια βόμβα· η αριστοκρατική γυναίκα των σαλονιών της καλής κοινωνίας που οργανώνει έρανο για βλοσυρούς αγωνιστές οι οποίοι φορούν γυαλιά ηλίου κάτω από τους πολυελαίους της· ο ριζοσπαστικοποιημένος τελειόφοιτος που κατά λάθος ανατινάζει ένα αρχοντικό και εξαφανίζεται γυμνός στους δρόμους του Γκρίνουιτς Βίλατζ, για να επανεμφανιστεί μια δεκαετία αργότερα και να ληστέψει ένα θωρακισμένο φορτηγό, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας φύλακας. Πρόσωπα όπως αυτά –ο Τζιαντζιάκομο Φελτρινέλι[1], η Φελίσια Μοντεαλέγκρε Μπερνστάιν[2], η Κάθι Μπουντέν[3]– δεν ήταν διόλου πρωτότυπα. Μπορούμε να βρούμε τους προγόνους τους σε οποιαδήποτε ιστορία των σημαντικών ευρωπαϊκών αριστερών επαναστάσεων του 19ου και 20ού αιώνα και στα μυθιστορήματα συγγραφέων που προσπάθησαν να ερευνήσουν την ψυχολογία των προδοτών της οικονομικής τάξης. Τα κίνητρά τους συνήθως καταλήγουν να είναι ένα συνονθύλευμα ιδεαλισμού, πατροκτονικού θυμού, πλήξης και λανθασμένης αριστοκρατικής ευθύνης. Δεν συνηθίζουμε να ασχολούμαστε με τους δεξιούς αστούς ριζοσπάστες που στρέφονται ενάντια στην τάξη τους. Είναι τα κίνητρά τους και οι πράξεις τους απλώς το αντίθετο από αυτά των αριστερών αντιπάλων τους, ή μήπως τους κινούν διαφορετικά πάθη; Προφανώς, τέτοιες προσωπικότητες ήταν εξαιρετικά σημαντικές στην ιστορία του εικοστού αιώνα, είτε στην φασιστική Ιταλία, τη ναζιστική Γερμανία, τη Γαλλία του Βισύ, την Ισπανία των Φαλαγγιτών ή την Σιδηρά Φρουρά της Ρουμανίας, για να μην αναφέρω πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής. Ωστόσο, μόνο λίγοι σημαντικοί μυθιστοριογράφοι φρόντισαν να διερευνήσουν την ψυχολογία των αντιδραστικών. Είναι περίεργο που δεν το έχουν κάνει περισσότεροι. Ίσως υπάρχει η πεποίθηση ότι η ιστορία κινείται προς περισσότερο διαφωτισμό και δικαιοσύνη και ότι όσοι αντιστέκονται σε αυτή την πρόοδο δεν παρουσιάζουν κανένα ενδιαφέρον και τελικά θα εξαφανιστούν. Και έτσι μας έχουν απομείνει προβλέψιμες καρικατούρες που απεικονίζουν αυτόν τον τύπο ανθρώπου, όπως για παράδειγμα η ταινία του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι Ο Κομφορμιστής (1970) και οι πολλές μιμήσεις της. Σήμερα, όμως, η Δεξιά είναι σε άνοδο και θριαμβεύει σε όλο και περισσότερα μέρη. Δεν μπορούμε πλέον να υποθέτουμε ότι πρόκειται για μια ανωμαλία, ένα εμπόδιο στην προοδευτική πορεία της ιστορίας. Θα μπορούσε να είναι μια επιστροφή στο φυσιολογικό, και η ιστορία προόδου που λέγαμε στον εαυτό μας για τόσο καιρό μπορεί να αποδειχθεί απλώς η περιθωριακή ιστορία μιας εποχής που θα αναπολούμε ως τη Μεγάλη Εξαίρεση.[4] Εδώ και σχεδόν μισό αιώνα, ένα ενωμένο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και οι ιδέες του κυριαρχούν στην πολιτική κουλτούρα της Ουάσιγκτον και των πρωτευουσών των αμερικανικών πολιτειών. Ο αντι-μεταναστευτικός λαϊκισμός έχει εξαπλωθεί σε όλες τις χώρες της Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης και έχει φέρει στην εξουσία δεξιά κόμματα, τα οποία έχουν εκλεγεί επίσης στη Βραζιλία και την Ινδία. Οι μόνες νέες ιδέες που προέρχονται από την Αριστερά σε αυτή την περίοδο έχουν συντεθεί σε κλειστές, πανεπιστημιακές κοινότητες απαλλαγμένες από συντηρητικούς, και μέχρι στιγμής το μόνο που έχουν καταφέρει είναι να οδηγήσουν τους λιγότερο προνομιούχους πολίτες στην αγκαλιά της αντιδραστικής δεξιάς. Η Δεξιά έχει επίσης ριζοσπαστικοποιήσει έναν αυξανόμενο αριθμό αγοριών και νεαρών ανδρών που περνούν τον χρόνο τους στην εναλλακτική πραγματικότητα της ακροδεξιάς ανδρόσφαιρας. Αυτοί που συνάντησα τα τελευταία χρόνια έμπλεξαν σε εκείνη την διαδικτυακή ζωή ενώ ήταν ακόμα στο λύκειο και ενθουσιάστηκαν όταν ανακάλυψαν ότι μπορούσαν τόσο εύκολα να σοκάρουν τους δασκάλους και τους γονείς τους (αποφεύγοντας την τρομακτική προοπτική να μιλήσουν σε κορίτσια, θα πρέπει να προσθέσω). Η μετάβασή τους σε πανεπιστήμια όπου οι συντηρητικές ιδέες αγνοούνται ή αντιμετωπίζονται με περιφρόνηση τους πείθει ότι κατέχουν απαγορευμένη γνώση. Οι γωνιές του διαδικτύου δημιουργούν την αίσθηση ότι ανήκουν σε μια μυστική κοινωνία, γι’ αυτό και οι δεξιοί ινφλουένσερς υιοθετούν συνήθως λατινογενή ψευδώνυμα, αν και μια αναζήτηση στο Google αναπόφευκτα αποκαλύπτει την ταυτότητά τους. Η συγκίνηση που νιώθουν αυτοί οι νέοι όταν αφήνουν άναυδους τους πάντες με τις εξωφρενικές αναρτήσεις τους στο Substack δεν διαφέρει και πολύ από τη συγκίνηση που ένιωθαν όσοι ανατίναζαν κτίρια τη δεκαετία του 1970. Ο σύμβουλος πολιτικής στρατηγικής Στιβ Μπάνον στο Συνέδριο Συντηρητικής Πολιτικής Δράσης (CPAC) 2025 στο National Harbor, Μέριλαντ, 20 Φεβρουαρίου 2025. © ΑΠΕ-ΜΠΕ / EPA / Will Oliver / POOL Και έπειτα υπάρχουν οι αντιδιανοούμενοι της Δεξιάς, που έχουν γίνει οι πιο επιδραστικοί ταξικοί προδότες της εποχής μας. Στο παρελθόν, όταν οι ταξικές διακρίσεις εξαρτώνταν από τη συσσώρευση κεφαλαίου και τον κληρονομημένο πλούτο, οι νέοι επαναστάτες έκαναν επιθέσεις στο οικονομικό σύστημα. Τώρα που αυτές οι διακρίσεις καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από το εκπαιδευτικό επίπεδο, είναι λογικό οι νέοι επαναστάτες της εποχής μας να επικεντρώνονται στα κέντρα αυτής της εξουσίας. Η μετάβαση από το «Ο καπιταλισμός πρέπει να καταστραφεί!» στο «Τα πανεπιστήμια πρέπει να καταστραφούν!» είναι ένα μικρό ψυχολογικό άλμα για τους ριζοσπάστες. Με τον όρο «αντιδιανοούμενοι» δεν εννοώ τους παραδοσιακούς συντηρητικούς που πιστεύουν ότι τα πανεπιστήμια εγκατέλειψαν τις βασικές τους λειτουργίες, της προώθησης της γνώσης και της καλλιέργειας του πολιτισμού μας, και που απλώς θέλουν να επιστρέψουν σε αυτό το λειτούργημα. Εννοώ την δεξιά κλίκα των καταξιωμένων παραγόντων, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι απόφοιτοι κορυφαίων αμερικανικών πανεπιστημίων και νομικών σχολών, και οι οποίοι έχουν κάνει επάγγελμα την επίθεση στην τάξη των διανοούμενων στο σύνολό της και φαίνονται ανίκανοι να μιλήσουν για οτιδήποτε άλλο. Οι παρουσίες τους στα κανάλια Fox και Newsmax είναι απαρέγκλιτες, χαχανίζουν μαζί με τον Στιβ Μπάνον[5] και τον Τάκερ Κάρλσον[6] στα podcast τους και ξέρουν πώς να προκαλέσουν φρενίτιδα σε μια πανεπιστημιακή λέσχη που ανυπομονεί να ακουστεί, σε μια συγκέντρωση κομματικών στελεχών των Ρεπουμπλικανών ή σε μια διαδικτυακή συνάντηση εκατομμυριούχων και δισεκατομμυριούχων που κάνουν όλο αυτό το ιδεολογικό σύμπαν να περιστρέφεται, στο Zoom. Η βλάβη αυτής της αντι-ελιτίστικης ελίτ είναι ότι διακατέχονται από την ψευδαίσθηση ότι μπορούν να ξεσηκώσουν την θύελλα του αντι-διανοητικού λαϊκισμού προκειμένου να εξυπηρετήσουν τους ιδεολογικούς τους σκοπούς και να επανέλθουν οι ίδιοι ανέπαφοι. Έχουμε δει αρκετά δείγματα από αυτούς για να γνωρίζουμε ότι σχεδόν όλοι τελικά γίνονται χωριάτες και παύουν να είναι διανοούμενοι. Ο δρόμος προς τον βούρκο δεν είναι δύσκολο να βρεθεί. Οι Τραμπικές εκδοχές αυτού του τύπου είναι φυτεμένες σαν ζιζάνια σε σχεδόν κάθε γωνιά της σημερινής κυβέρνησης, και πολλές άλλες είναι σε εφεδρεία σε πολυτελείς δεξαμενές σκέψης της Ουάσιγκτον. Ποιο είναι λοιπόν το κουμπί της αντι-διανοητικής ελίτ; Τι κάνει έναν μορφωμένο άνθρωπο να εξιδανικεύει τους αμόρφωτους και να τους αποδίδει δυνάμεις διορατικότητας που η ανάγνωση ενός βιβλίου θα τους στερούσε; Ποιο είναι το πλεονέκτημα του να μην γνωρίζεις πώς είναι δομημένη η πραγματικότητα με όλες τις αντιφάσεις της; Και γιατί οι δικαιούχοι του μεγαλύτερου πανεπιστημιακού συστήματος στον κόσμο –ίσως της ιστορίας– θέλουν να το καταστρέψουν (ενώ εξακολουθούν να προσπαθούν να σπουδάσουν τα παιδιά τους στο Χάρβαρντ); Πότε άρχισαν οι αυτοαποκαλούμενοι συντηρητικοί, η παράδοση των οποίων δίδασκε σεβασμό για τους θεσμούς και μετριοφροσύνη, να αναζητούν τις βρωμοδουλειές; Η νέα βιογραφία του πρωτοπόρου αμερικανού αντιδιανοούμενου Γουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ από τον Σαμ Τάνενχαους μπορεί να μας βοηθήσει να απαντήσουμε σε αυτά τα επίκαιρα ερωτήματα. Ο Τάνενχαους, πρώην συντάκτης της The New York Times Book Review και συγγραφέας, μεταξύ άλλων, μιας βιογραφίας του Γουίτακερ Τσέιμπερς[7], είναι εδώ και χρόνια ο κορυφαίος φιλελεύθερος παρατηρητής της αμερικανικής δεξιάς και της ψυχολογίας της. Το κύριο επίτευγμα του έργου Μπάκλεϊ είναι ότι συνέδεσε στενά τη ζωή του ανθρώπου με τη ζωή του κινήματος που δημιούργησε σχεδόν μόνος του τη δεκαετία του 1950. Και οι δύο βρήκαν τον Ρόμπερτ Κάρο[8] τους στον Τάνενχαους. Η ιστορία του κινήματος ξεκινά την εποχή του Μακάρθι και συνεχίζεται με την ίδρυση του περιοδικού National Review το 1955, μετά με τις προεδρικές εκστρατείες του Ρίτσαρντ Νίξον και του Μπάρι Γκολντγουότερ[9] στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και, τέλος, με την πρώιμη πρόβλεψη του Μπάκλεϊ ότι ο Ρόναλντ Ρήγκαν ήταν ο υποψήφιος που είχε τις περισσότερες πιθανότητες να προωθήσει πολιτικές σύμφωνες με τον δικό του συντηρητισμό και να εκλεγεί – ένα στοίχημα που κέρδισε. Αυτή η λεπτομερής χρονογραφία θα αποδειχθεί ανεκτίμητη πηγή για τους ιστορικούς τις επόμενες δεκαετίες. Αλλά το βιβλίο επιφυλάσσει και ένα άλλο ενδιαφέρον. Ξεκινώντας τη βιογραφική ιστορία πριν από τη γέννηση του Μπάκλεϊ, ο Τάνενχαους προσφέρει στον αναγνώστη μια εικόνα για την διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης νοοτροπίας. Ανακαλύπτουμε έναν άκρως προνομιούχο νεαρό άνδρα που από πολύ νωρίς κληρονόμησε μια εχθρότητα απέναντι στο παρόν, την οποία διατήρησε ακόμη και όταν το παρόν άρχισε να αλλάζει και να του φέρεται στην πραγματικότητα μάλλον καλά. Είναι σαν σε όλη του τη ζωή να έπαιζε στο παρασκήνιο το τραγούδι Ό,τι κι αν είναι, είμαι εναντίον του! από την ταινία των αδελφών Μαρξ Horse Feathers (Φτερά αλόγου). Ωστόσο, σε αντίθεση με τους απογόνους του στην αμερικανική δεξιά σήμερα, ο Μπάκλεϊ επιτέθηκε στους διανοούμενους ως την κύρια πηγή των προβλημάτων της Αμερικής, παραμένοντας όμως ένας γνήσιος διανοούμενος ο ίδιος μέχρι το τέλος. Αυτό από μόνο του ήταν ένα είδος ψυχολογικής επιτυχίας. Η ιστορία του Μπιλ Μπάκλεϊ, που γεννήθηκε το 1925, πρέπει να ξεκινήσει με την ιστορία του πατέρα του, Γουίλ, και την κοσμοθεωρία του. Ένας μαχητικός καθολικός που γεννήθηκε τη δεκαετία του 1880 στο νότιο Τέξας, έγινε σπεκουλαδόρος πετρελαίου, κερδίζοντας και χάνοντας πολλές περιουσίες τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα. Εγκαταστάθηκε στο Μεξικό, έμαθε άπταιστα ισπανικά και αναμίχθηκε τόσο πολύ στην πολιτικά σκοτεινή και ασταθή μεξικανική πολιτική, που τελικά εκδιώχθηκε το 1921. Τελικά εγκαταστάθηκε στο Σάρον του Κονέκτικατ, έχτισε μια έπαυλη και απέκτησε δέκα παιδιά, τα οποία έγιναν το ακροατήριο των αντιδραστικών αναλύσεών του για τους προτεστάντες και εβραίους τραπεζίτες, για το πρωτοφασιστικό New Deal του Ρούζβελτ και για τους φιλελεύθερους διεθνιστές πολεμοκάπηλους, οι οποίες συζητιόνταν στο τραπέζι αλλά αναπόφευκτα υιοθετούνταν. Περιστασιακά καλούσε στο σπίτι γνωστούς συντηρητικούς για να συμμετάσχουν στη συζήτηση. Ένας που έκανε ιδιαίτερα βαθιά εντύπωση στον νεαρό Μπιλ ήταν ο Άλμπερτ Τζέι Νοκ, ένας πρώην αυτοαποκαλούμενος αναρχικός που είχε εξελιχθεί σε έναν αντιδημοκρατικό εστέτ ο οποίος στρατολογούσε νέους για να ενταχθούν σε μια οργάνωση που αποκαλούσε το σωτήριο Remnant [Υπόλειμμα[10]] μιας εκλεπτυσμένης ελίτ που εκμηδενιζόταν από την μαζική κουλτούρα και πολιτική. Κάτι σαν Χένρι Άνταμς με Χοσέ Ορτέγα υ Γκασέτ μαζί. Ο πολιτικός σχολιαστής Τάκερ Κάρλσον κατά τη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης του Ντόναλντ Τραμπ, στο Madison Square Garden στη Νέα Υόρκη, στις 27 Οκτωβρίου 2024. © ΑΠΕ-ΜΠΕ / EPA / Sarah Yenesel Μεταξύ των παιδιών, ο νεαρός Μπιλ φαινόταν ο πιο πρόθυμος να ευχαριστήσει τον πατέρα του, του οποίου τις απόψεις διέδιδε από μικρός στους απροετοίμαστους συμμαθητές και δασκάλους του. Ο Γουίλ ήταν ένας ακλόνητος απομονωτιστής κατά τη δεκαετία του 1930 και έβαλε όλη την οικογένεια να ενταχθεί στην οργάνωση America First Committee (AFC), η οποία αγωνιζόταν εναντίον της εμπλοκής των ΗΠΑ στους πολέμους που εκτυλίσσονταν στην Ευρώπη και στις παρυφές της οποίας περιλαμβάνονταν εμμονικοί αντισημίτες και συμπαθούντες τους ναζί. Το 1941, ο νεαρός Μπιλ έδωσε μια ομιλία στο σχολείο με τίτλο «Υπεράσπιση του Τσαρλς Λίντμπεργκ[11]», ο οποίος ήταν το αστέρι της AFC και διατηρούσε σχέσεις με τους Ναζί για μερικά χρόνια. Λίγους μήνες αργότερα, η Ιαπωνία επιτέθηκε στο Περλ Χάρμπορ, η AFC διαλύθηκε και οι μεγαλύτεροι γιοι του Μπάκλεϊ έσπευσαν να καταταγούν, παρά την επιφυλακτικότητα του πατέρα τους. Ο Μπιλ, όμως, παρέμεινε αμετανόητος γράφοντας στον Λίντμπεργκ μια επιστολή υποστήριξης, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δέχονταν σφοδρές επιθέσεις. Ο Τάνενχαους αφιερώνει πολύ χρόνο στην εξερεύνηση των προσωπικοτήτων και της δυναμικής της οικογένειας Μπάκλεϊ, κάτι που αποδίδει καρπούς σε όλο το πρώτο μισό του βιβλίου. Επανειλημμένα ο αναγνώστης ακούει την ηχώ της αντιδραστικής φωνής του πατέρα στις πιο ριζοσπαστικές δηλώσεις του Μπιλ κατά τις δεκαετίες του 1940 και του 1950. Εισήλθε στο Γέιλ το 1946 ως ένας ήδη στρατευμένος πολιτικολόγος και γρήγορα ανελίχθηκε στην προεδρία της Yale Daily News, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί εφαλτήριο για φιλόδοξους νέους δημοσιογράφους. Η τύχη ήθελε η θητεία του να ξεκινήσει εν μέσω ενός πολιτικού σκανδάλου που ήταν ιδανικό για την ανάδειξη των χειρότερων χαρακτηριστικών του. Αποκαλύφθηκε –από την εφημερίδα The Harvard Crimson μάλιστα– ότι το FBI είχε προχωρήσει σε ένα μυστικό πρόγραμμα παρακολούθησης του διδακτικού προσωπικού του Γέιλ, με τη συνεργασία της διοίκησης του πανεπιστημίου. Ήταν 1948-1949, όταν ο πανικός του Ψυχρού Πολέμου είχε φτάσει στο αποκορύφωμά του. Ο Γουίτακερ Τσέιμπερς είχε μόλις ξεσκεπάσει τον Άλγκερ Χις ως σοβιετικό κατάσκοπο, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης ενσωματώνονταν βιαίως στην τροχιά της Μόσχας και οι διαμάχες για το «ποιος έχασε την Κίνα» μαίνονταν στην Ουάσιγκτον. Το FBI είχε λάβει λευκή επιταγή να εντοπίσει κρυμμένους κομμουνιστές και δεν συνάντησε ιδιαίτερη αντίσταση από τα πανεπιστήμια εκείνα τα χρόνια. Ο Μπάκλεϊ ενέκρινε τις προσπάθειές του και συμβουλευόταν το FBI ιδιωτικά. Δημοσίως, ωστόσο, αρνήθηκε τις κατηγορίες της Crimson προκειμένου να προστατεύσει το FBI, όχι τη διοίκηση του Γέιλ. Στην πραγματικότητα, ο Μπάκλεϊ σχεδίαζε τη δική του ολοκληρωτική επίθεση εναντίον του Γέιλ. Τους τελευταίους μήνες πριν από την αποφοίτησή του, έδωσε αρκετές ομιλίες στο πανεπιστήμιο, καταγγέλλοντας δημοσίως τη διοίκηση και το διδακτικό προσωπικό για την προδοσία της αρχικής τους αποστολής. Όπως είπε αργότερα: Μία από τις πιο εκπληκτικές παραδοξότητες της εποχής μας [είναι ότι] το ίδρυμα που αντλεί την ηθική και οικονομική του υποστήριξη από χριστιανούς ατομικιστές, στη συνέχεια αναλαμβάνει το έργο να πείσει τους γιους αυτών των υποστηρικτών να γίνουν άθεοι σοσιαλιστές. Plus ça change.[12] Ο Μπάκλεϊ δημοσίευσε το βιβλίο God and Man at Yale (Ο Θεός και ο Άνθρωπος στο Γέιλ) το 1951 χωρίς να έχει μεγάλες προσδοκίες για λογοτεχνική επιτυχία. Αντίθετα, το βιβλίο έγινε αμέσως μπεστ σέλερ και σύντομα επανεκδόθηκε πολλές φορές. Όταν ξαναδιάβασα το βιβλίο τον περασμένο χειμώνα, δεν ήμουν προετοιμασμένος για το πόσο κακόβουλο και ανεύθυνο είναι, σαν μια μακροσκελής ανάρτηση στο Διαδίκτυο ενός ακροδεξιού σε έξαψη σήμερα. Ο Μπάκλεϊ δεν αρκέστηκε στην επίθεση εναντίον της διοίκησης του Γέιλ για ελαστικά κριτήρια. Κατήγγειλε δεκάδες μέλη του διδακτικού προσωπικού ονομαστικά, συμπεριλαμβανομένου ενός που είχε πρόσφατα δολοφονηθεί στο Βόρνεο. Έψαχνε τα βιβλία που χρησιμοποιούσαν οι καθηγητές στην τάξη για αποδείξεις κακοδοξίας και τους κατέδιδε για σχόλια που έκαναν στις διαλέξεις τους, τα οποία κατήγγελλαν ανώνυμοι πληροφοριοδότες. Ήταν μια βίαιη άσκηση δυσφήμισης, απόλυτα σύμφωνη με τις τακτικές της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων και των ανακρίσεων του Μακάρθι που μόλις ξεκινούσαν. Ο εικοσιπεντάχρονος Μπάκλεϊ είχε ήδη αρχίσει να μετατρέπεται σε αντιδιανοούμενο, έναν αρχέγονο πρόγονο του Στίβεν Μίλερ[13] και του Κρίστοφερ Ρούφο[14]. Ένα πραγματικό κάθαρμα. Με το βιβλίο Ο Θεός και ο Άνθρωπος στο Γέιλ έχτισε την καριέρα του. Σύντομα τράβηξε την προσοχή δυσαρεστημένων δεξιών ομάδων με ρίζες στην προπολεμική AFC, οι οποίες είχαν διασκορπιστεί μετά τη νίκη των Συμμάχων. Το 1949 είχε λάβει πρόσκληση να μιλήσει σε μια δεξιά συνάντηση στο Waldorf-Astoria της Νέας Υόρκης, όπου γνώρισε άμεση επιτυχία, και σύντομα έλαβε προσκλήσεις να μιλήσει σε όλη τη χώρα. Αυτές οι προσοδοφόρες εμφανίσεις τον έφεραν σε στενή επαφή με Αμερικανούς εκτός του επαρχιακού κοινωνικού του κύκλου, στους οποίους αργότερα θα βασιζόταν για να χρηματοδοτήσει το κίνημα του οποίου επρόκειτο να ηγηθεί. Έλαμπε το περίφημο χαμόγελό του μέσα στο πλήθος και εκείνοι του ανταπέδιδαν το χαμόγελο, κάτι που πρέπει να ήταν συναρπαστικό για έναν απόφοιτο του Γέιλ. Ακολούθησαν εμφανίσεις στα μέσα ενημέρωσης και στη συνέχεια η προσοχή των μέσων ενημέρωσης στράφηκε στο αντικείμενο της προσοχής των μέσων ενημέρωσης. Ο Ντουάιτ Μακντόναλντ ήταν ο πρώτος που σκιαγράφησε τον Μπάκλεϊ, γράφοντας την αξιομνημόνευτη φράση «έχει τα εξωτερικά και ορατά χαρακτηριστικά του ριζοσπάστη της πανεπιστημιούπολης και τις εσωτερικές και διανοητικές ιδιότητες του πλούσιου παππού του». Δεν γίνεται να μην αναρωτηθεί κανείς πόσο διαφορετική θα μπορούσε να ήταν η καριέρα και ο χαρακτήρας του Μπάκλεϊ αν δεν είχε ενηλικιωθεί κατά τη διάρκεια των χειρότερων χρόνων του Κόκκινου Τρόμου. Η εφηβική του αλαζονεία ίσως να είχε κοπάσει με τον καιρό· ίσως να είχε γίνει μουσικός (ήταν έξοχος τσεμπαλίστας) ή να είχε ακολουθήσει ένα συμβατικό επάγγελμα. Ίσως να είχε εξελιχθεί σε οικογενειακό μέντορα όπως ο πατέρας του, με τις συζητήσεις του στο τραπέζι να μεταδίδονται σε γενιές μικρών Μπάκλεϊ. Αντ’ αυτού, βρέθηκε να μοιράζεται το εθνικό προσκήνιο με τον Τζόζεφ Μακάρθι. Και ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. Ο γερουσιαστής από το Ουισκόνσιν δεν είχε καμία σχέση με τα ευγενή μέλη της Remnant που είχε στο μυαλό του ο Άλμπερτ Τζέι Νοκ· ήταν ένας ανήθικος, αλκοολικός αγροίκος. Ωστόσο, μέσω μιας διεστραμμένης ταύτισης από τα πάνω προς τα κάτω, ο Μπάκλεϊ ελκόταν από αυτόν. (Κάποιοι άνθρωποι με παπιγιόν έχουν αδυναμία στους ανθρώπους με σιδερένια γροθιά). Για ένα μεγάλο μέρος της περιόδου 1953-1954, ταξίδευε μεταξύ Νέας Υόρκης και Ουάσιγκτον για να βοηθήσει τον Μακάρθι να προετοιμαστεί για τις διαβόητες ανακρίσεις σχετικά με την κομμουνιστική διείσδυση στον αμερικανικό στρατό, οι οποίες θα κατέστρεφαν την καριέρα του. Ο Μπάκλεϊ συνέγραψε ένα βιβλίο υπερασπίζοντας τον γερουσιαστή, με τίτλο McCarthy and His Enemies (Ο Μακάρθι και οι εχθροί του, 1954), έγραψε ομιλίες για αυτόν και μάλιστα έδωσε μια ομιλία υποστηρίζοντάς τον. Ήταν και παρέμεινε απόλυτα αφοσιωμένος ακόμα και μετά τον θάνατο του Μακάρθι το 1957. Ο Γουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ με τρεις καλεσμένους του, κατά τη διάρκεια της γιορτής για τα 20 χρόνια της National Review. Από αριστερά προς τα δεξιά: ο γερουσιαστής Τζέιμς Λ. Μπάκλεϊ και αδελφός του Μπάκλεϊ, ο Ρόναλντ Ρήγκαν (μέχρι πρόσφατα τότε κυβερνήτης της Καλιφόρνιας) και ο γερουσιαστής Μπάρι Γκολντγουότερ. 17 Νοεμβρίου 1975, Νέα Υόρκη. © Bettmann / Getty Images / Ideal Image Αλλά γιατί; Ο Τάνενχαους γράφει: «Κανένας ενημερωμένος παρατηρητής δεν πίστευε ότι οι σκανδαλοθηρικές κατηγορίες του Μακάρθι ήταν αληθινές. Πιθανώς, ούτε ο ίδιος ο Μακάρθι τις πίστευε». Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, ο Τάνενχαους έθεσε το ερώτημα στον Τζορτζ Γουίλ, ο οποίος είχε εργαστεί για σύντομο διάστημα στο National Review τη δεκαετία του 1970 και η απάντησή του ακούγεται αληθινή: «Νομίζω ότι βασίζεται στην αντιπολιτευτική νοοτροπία. Το αίσθημα ότι είμαστε αγωνιστές της εκκλησίας σε έναν αμετάστρεπτο κόσμο και ότι πρέπει να προσέχουμε τα νώτα μας». Ο Τάνενχαους προσεγγίζει αυτά τα χρόνια με αριστοτεχνικό τρόπο, και υπονοεί ευφυώς ότι δεν ήταν τόσο ο ίδιος ο Μακάρθι που κέντρισε το ενδιαφέρον του Μπάκλεϊ, όσο ο Μακαρθισμός ως ένα πιθανό κοινωνικό κίνημα που διοχέτευε την δυσπιστία των λιγότερο μορφωμένων ψηφοφόρων απέναντι στους επαγγελματίες πολιτικούς, τους διπλωμάτες με πτυχία από πανεπιστήμια της Ivy League, τους ειδικούς εμπειρογνώμονες, τους πραγματιστές δασκάλους και τους μαλθακούς υπουργούς. Σε αυτή την δυσαρεστημένη τάξη άρχισε να βλέπει τη δυνατότητα ενός νέου είδους αμερικανικού κινήματος με την ονομασία «συντηρητισμός», το οποίο δεν θα ήταν ένα παθητικό κατάλοιπο που νοσταλγεί την εποχή της ευγένειας ή ένας λόχος ποτισμένων με ουίσκι που κλαίει για χίλιες χαμένες υποθέσεις. Στο Ο Θεός και ο Άνθρωπος στο Γέιλ, ο Μπάκλεϊ είχε επιτεθεί στις μορφωμένες ελίτ από πάνω. Στους οπαδούς του Μακάρθι ανακάλυψε μια λαϊκή τάξη που ανυπομονούσε να επιτεθεί από κάτω. Αν και ο μακαρθισμός σύντομα έσβησε, ο Μπάκλεϊ διέκρινε μια ορθοδοξία που περίμενε να γεννηθεί σε έναν λαϊκιστικό αντι-αντι-μακαρθισμό που θα στόχευε τους διανοούμενους. Αυτό που χάνεται λίγο στην καθηλωτική πολιτική χρονογραφία των πεντακοσίων σελίδων που ακολουθεί αυτό το επεισόδιο είναι το ψυχολογικό νήμα που ο Τάνενχαους αναλύει τόσο καλά στα πρώτα χρόνια του Μπάκλεϊ. Οι εξελίξεις στην μετέπειτα προσωπική του ζωή πιο συχνά καταγράφονται παρά διερευνώνται. Το προφίλ του Μπάκλεϊ στα είκοσι και στα τριάντα του που σκιαγραφεί ο Τάνενχαους δύσκολα ξεχωρίζει από το προφίλ των χολωμένων εκπαιδευόμενων του κινήματος MAGA σήμερα. Όμως από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έγινε ένα αγαπητό πρόσωπο στη σκηνή της Νέας Υόρκης και της Ουάσιγκτον. Του άρεσε να συμμετέχει σε διεθνείς ιστιοπλοϊκούς αγώνες και έγραψε χαρούμενα βιβλία για τα ταξίδια του για να χρηματοδοτήσει αυτή την πολυτέλεια. Επίσης, περνούσε σχεδόν κάθε χειμώνα κάνοντας σκι στο Γκστάαντ της Ελβετίας, όπου μαζί με τη σύζυγό του, Πατ, διοργάνωναν πολυτελείς δεξιώσεις με φίλους όπως ο Ντέιβιντ Νίβεν και ο Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ. (Οι περισσότεροι φίλοι του ήταν φιλελεύθεροι). Το 1965 έθεσε υποψηφιότητα για δήμαρχος της Νέας Υόρκης, μισοσοβαρά. Όταν ρωτήθηκε τι θα έκανε αν εκλεγόταν, απάντησε με την περίφημη φράση: «Θα ζητήσω επανακαταμέτρηση ψήφων». Και μέσα σε όλη αυτή την πλάκα, κατάφερνε ακόμα να εκδίδει το περιοδικό National Review, να γράφει τρεις φορές την εβδομάδα στήλες σε εφημερίδες και να ταξιδεύει σε όλη τη χώρα δίνοντας διαλέξεις. Και στη συνέχεια δημιούργησε την πιο σοβαρή από διανοητική άποψη πολιτική εκπομπή που έχει γνωρίσει ποτέ η αμερικανική τηλεόραση: το Firing Line, το οποίο προβαλλόταν από το 1966 έως το 1999. Δεν είχε καμία σχέση με τις ρομποτικές εκπομπές που μπορεί κανείς να δει σήμερα στο δίκτυο PBS. Οι συζητήσεις μεταξύ του Μπάκλεϊ και των καλεσμένων του, οι οποίοι ήταν σχεδόν πάντα επιβλητικοί αντίπαλοι, μπορούσαν να είναι έντονες, αλλά ήταν πάντοτε ευγενικές. Ήταν εξαιρετικός ακροατής και άφηνε τους αντιπάλους του να αναπτύξουν τα επιχειρήματά τους πριν τους κατατροπώσει, ζητώντας παραδείγματα ή προσφέροντας αντιπαραδείγματα ή αμφισβητώντας τα συμπεράσματά τους. Συχνά προσκαλούσε επίσης νέους δημοσιογράφους, όπως τους Τζεφ Γκρίνφιλντ, Μάικλ Κίνσλεϊ και Φράνσις Φιτζέραλντ, να συμμετάσχουν και να θέσουν ερωτήματα τόσο σε αυτόν όσο και στον καλεσμένο. Περιστασιακά αφιέρωνε ολόκληρη την εκπομπή του απαντώντας σε αιχμηρές ερωτήσεις τους, βοηθώντας τους να ξεκινήσουν την καριέρα τους. Ο Μπάκλεϊ δεν διευκόλυνε τον εαυτό του. Μεταξύ των καλεσμένων του ήταν οι Νόαμ Τσόμσκι, Πολ Γκούντμαν, Ντουάιτ Μακντόναλντ, Σολ Αλίνσκι, Άλεν Γκίνσμπεργκ, Έλντριτζ Κλίβερ, Μπέτι Φρίνταν και Χιούι Νιούτον. (Συγκρίνετέ τους με τις διασημότητες που παρευρέθηκαν στις εκδηλώσεις του Τραμπ, μεταξύ των οποίων οι Τεντ Νούτζεντ, Χαλκ Χόγκαν, Κιντ Ροκ, Λι Γκρίνγουντ, Χέρσελ Γουόκερ, Δρ Οζ, Ρόζαν Μπαρ και Μάικ Λίντελ). Όταν συνάντησα για πρώτη φορά το δημόσιο πρόσωπο Μπιλ Μπάκλεϊ στη δεκαετία του 1970, ανακάλυψα έναν υψηλόβαθμο Τόρι, ένα ελεύθερο πνεύμα, έναν χαρούμενο πολεμιστή, έναν ενοχλητικό, έναν αυθεντικό. Όχι έναν κακοποιό. Ωστόσο, η για δεκαετίες ενασχόλησή του με την πολιτική, η οποία έσπρωξε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ακόμη πιο δεξιά και το απάλλαξε από τους φιλελεύθερους, είχε ως αποτέλεσμα να κάνει τον κόσμο ασφαλέστερο για τους κακοποιούς, ειδικά τους μορφωμένους. Εστιάζοντας με τόση αποφασιστικότητα εναντίον των φιλελεύθερων και των ριζοσπαστών διανοούμενων ως υπεύθυνων για την παρακμή της Αμερικής –αντί, για να υπάρχει εναλλαγή, στις πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις– δημιούργησε έναν δεσμό μεταξύ των δεξιών της ελίτ και των δεξιών που δεν ανήκουν στην ελίτ ο οποίος παραμένει ισχυρός μέχρι σήμερα. Το να παραπονιέται κανείς για τα πανεπιστήμια εξακολουθεί να είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να σπάει τον πάγο σε κοινωνικές δεξιώσεις με δεξιούς καθηγητές, επικεφαλής ιδρυμάτων και εκατομμυριούχους μικρών πόλεων που διαφορετικά δεν έχουν τίποτα κοινό. Και έτσι τελειώνουμε το βιβλίο εξακολουθώντας να αναρωτιόμαστε πώς ο Μπάκλεϊ συμβίβαζε την ασυμφωνία μεταξύ της διανοητικής και αισθητικής του εκλέπτυνσης και της ενθάρρυνσης όσων τώρα εξιδανικεύουν, ή προσποιούνται ότι εξιδανικεύουν, την σοφία του καφενείου. Αυτό δεν μπορεί να αποδοθεί στη «αρνητική ικανότητα». Όσο κι αν απομακρύνθηκε από τον νεανικό του δογματισμό, τις αδίστακτες τακτικές του και τις απερίσκεπτες προκαταλήψεις του· όσο άνετα κι αν ένιωθε με τους ισχυρούς της Ουάσιγκτον και την διεθνή κοινωνική ελίτ· όσο ικανός και επιτυχημένος έγινε ως συγγραφέας και τηλεοπτικός παραγωγός· όσο η προσωπική του εμπειρία ζωής έδειξε ότι η ιστορία δεν μπορεί να σταματήσει, μόνο να ανακατευθυνθεί, και ότι η κοινωνική αλλαγή δεν χρειάζεται να είναι καταστροφική – όσο και αν έζησε κατά τη διάρκεια των δεκαετιών, έχει κανείς την εντύπωση ενός ανθρώπου με κάποια κληρονομική εσωτερική αποστολή να αποτρέψει μια ανώνυμη Αποκάλυψη. Παρέμεινε στρατιώτης μιας μαχητικής εκκλησίας. Αλλά στο όνομα ποιανού πάπα; Και με στόχο ποιον παράδεισο; Όταν κάποιος κλείνει το Μπάκλεϊ, η εικόνα που του έρχεται στο μυαλό είναι ενός ανθρώπου ο οποίος επιμένει να κατεβαίνει μια κυλιόμενη σκάλα που ανεβαίνει, που, από ψυχολογική άποψη, είναι ένας πολύ άνετος τρόπος μετακίνησης. Κάποιος πάντα τελικά συμβαδίζει με την εποχή, διατηρώντας την αληθινή πεποίθηση ότι πάντα αντιστέκεται στην έλξη της. Αλλά τώρα που το ιστορικό μας αφήγημα έχει αντιστραφεί και η κυλιόμενη σκάλα την οποία κατεβαίνουμε βρίσκεται στον Πύργο Τραμπ, αναρωτιέται κανείς: Θα υιοθετούσε ένας αναστημένος Μπάκλεϊ μια στάση αρχής εναντίον του Τραμπ για την προδοσία των συντηρητικών κανόνων; Θα επέπληττε τους μορφωμένους κόλακες των μαζών και θα οδηγούσε ένα σωζόμενο υπόλειμμα έξω από την τοξική πολιτικοδιανοητική Αίγυπτο στην οποία βρισκόμαστε; Ή θα άρχιζε να ανεβαίνει πολύ αργά αυτή την κατηφορική κυλιόμενη σκάλα, με το κεφάλι ψηλά, γνωρίζοντας ότι αυτός και η Αμερική θα κατέληγαν ούτως ή άλλως στον πάτο; Τι θα έκανε ο μπαμπάς; © 2025 Mark Lilla / The Wylie Agency (UK) ― Μετάφραση-σχόλια: Μιμή Βασιλάκη [1] Ιταλός εκδότης και ριζοσπάστης αριστερός ακτιβιστής που σκοτώθηκε υπό μυστηριώδεις συνθήκες κατά την διάρκεια τοποθέτησης μιας βόμβας. [2] Ηθοποιός και πολιτική ακτιβίστρια, σύζυγος του συνθέτη Λέοναρντ Μπερνστάιν. [3] Αριστερή ριζοσπάστρια που εξέτισε 23 χρόνια φυλάκισης για φόνο εκ προμελέτης λόγω του ρόλου της στην ληστεία της Brink’s το 1981. [4] Βλ. Jefferson Cowie, The Great Exception: The New Deal and the Limits of American Politics, Princeton University Press, 2016. (Σ.τ.Σ.) [5] Ιδρυτικό μέλος του οργανισμού Breibart News Network, επικεφαλής στρατηγικής κατά την πρώτη προεκλογική εκστρατεία και πρώην σύμβουλος του Τραμπ. [6] Τηλεπαρουσιαστής. Το πολιτικό talk show του στο Fox News έως το 2023 ήταν η πιο δημοφιλής τηλεοπτική εκπομπή στις ΗΠΑ. [7] Συγγραφέας και πρώην κομμουνιστής, υπήρξε σημαντική μορφή του πολιτικού διαλόγου της εποχής. [8] Δημοσιογράφος και συγγραφέας γνωστός για τις βιογραφίες του πολιτικών προσωπικοτήτων. [9] Γερουσιαστής από την Αριζόνα, υποψήφιος πρόεδρος του ρεπουμπλικανικού κόμματος στις εκλογές του 1964 τις οποίες έχασε από τον Λίντον Τζόνσον. [10] Με την έννοια που απαντάται στην Εβραϊκή Βίβλο και στην Παλαιά Διαθήκη. [11] Πρωτοπόρος της αεροπορίας, φιλοναζιστής, σφοδρός αντισημίτης και εκπρόσωπος της οργάνωσης «Πρώτα η Αμερική» (που ιδρύθηκε τον Οκτώβριο 1940). Η America First Committee αντιτάχθηκε στη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και διαλύθηκε μετά την ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ. Ο Λίντμπεργκ «τιμήθηκε» με το χιτλερικό παράσημο του ιππότη του γερμανικού Τάγματος του Αετού. Στο διάσημο μυθιστόρημα Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής (The Plot Against America, 2004), ο Φίλιπ Ροθ αντιστρέφει την πραγματική ιστορία, με μια φανταστική συντριπτική νίκη του Τσαρλς Λίντμπεργκ επί του Φραγκλίνου Ρούζβελτ στις προεδρικές εκλογές του 1940. Μετά την εκλογή του, ο 33ος Πρόεδρος των ΗΠΑ Λίντμπεργκ υπογράφει ένα σύμφωνο «εγκάρδιας συνεννόησης» με τον Χίτλερ. [12] Συντομευμένο το Plus ça change, plus c'est la même chose (όσο περισσότερο αλλάζουν τα πράγματα, τόσο περισσότερο παραμένουν τα ίδια). Πρόκειται για απόφθεγμα του δημοσιογράφου Jean-Baptiste Alphonse Karr (περιοδικό Les Guêpes (Οι Σφήκες), τεύχος Ιανουαρίου 1849). [13] Ο σημερινός αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου. [14] Ακτιβιστής κατά της διδασκαλίας της κριτικής φυλετικής θεωρίας στα αμερικανικά ιδρύματα.

Σύνδεση