Ανδρέας Ανδρεάδης: ένας οικονομολόγος - θεατρικός κριτικός στη μεσοπολεμική Αθήνα

Ο Ανδρέας Ανδρεάδης από τις αρχές του εικοστού αιώνα, συγκαταλέγεται στις πνευματικές προσωπικότητες με αξιόλογη δράση στον θεατρικό τομέα και ειδικότερα στο χώρο της θεατρικής κριτικής[1]. Σημαντική ώθηση στη δυναμική παρουσία της τελευταίας την μεσοπολεμική περίοδο, έδωσε η θεσμοθέτησή της στον συνδικαλιστικό τομέα με την απόκτηση δικού της συλλογικού οργάνου. Η ιδέα ανήκει στον οικονομολόγο Καθηγητή Ανδρέα Ανδρεάδη, θεατρικό κριτικό της εφημερίδας Εστία. Στο ιδρυτικό έγγραφο της «Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών», που συστάθηκε στις 16 Νοεμβρίου 1927, αναφέρεται ως σκοπός «η συστηματοποίησις της κριτικής εν Ελλάδι ως και η προστασία των πνευματικών και υλικών συμφερόντων των μελών».[2] Ως θεατρικός κριτικός γράφει κριτικές από την αρχή του αιώνα σε έντυπα με σημαντική αναγνωσιμότητα, όπως το περιοδικό Παναθήναια και η εφημερίδα Εστία. Στις αρχές του εικοστού αιώνα η ίδρυση του Βασιλικού Θεάτρου και της «Νέας Σκηνής» σηματοδοτεί περίοδο ακμής και στη δραματουργία και στη θεατρική πράξη. Εγκαινιάζεται ο θεσμός του σκηνοθέτη και νέα αισθητικά ρεύματα με κυρίαρχα τον ρεαλισμό και τον νατουραλισμό αντικαθιστούν το θέατρο της καθαρεύουσας. Η συμβολή του Ανδρεάδη στην νέα αυτή για το ελληνικό θέατρο εποχή είναι καθοριστική. Παρακολουθεί ανελλιπώς την δράση του Βασιλικού Θεάτρου και σ’ αυτόν οφείλεται η πιο συστηματική μέχρι τώρα μελέτη για την λειτουργία του (1901-1908).[3] Με υποδειγματικό τρόπο την χωρίζει σε περιόδους περιγράφοντας τις συνθήκες ίδρυσής του, παρουσιάζοντας το ρεπερτόριο, τους ηθοποιούς, και επιχειρώντας να καθορίσει τα αίτια της αιφνίδιας διακοπής των παραστάσεων. Εντυπωσιάζουν η αναφορά σε πηγές, η προσπάθεια αντικειμενικής καταγραφής και, τέλος, τα λεπτομερή παραρτήματα, όπου καταγράφονται ανά περίοδο τα ονόματα των συμμετεχόντων ηθοποιών, οι εισπράξεις ανά έργο, οι τίτλοι των έργων με τους συγγραφείς, τους μεταφραστές τους, τον αριθμό παραστάσεων και το συνολικό ποσό των εισπράξεων ανά έργο. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα της τακτικής του αυτής είναι το «στατιστικόν παράρτημα» –λεπτομερής καταγραφή των έργων και των συγγραφέων που παίχτηκαν στην όπερα της Βιέννης– το οποίο ο Ανδρεάδης έθεσε στη διάθεση του ακροατηρίου του σε διάλεξή του στη «Λέσχη Καλλιτεχνών» με θέμα: «Τα θέατρα της Βιέννης».[4] Η συστηματική αυτή καταγραφή των στατιστικών δεδομένων, αποτέλεσμα βέβαια των γνώσεών του ως οικονομολόγου, ήταν πρωτόγνωρη και εντυπωσιακή για τα δεδομένα της εποχής, αλλά εκπλήσσει και τους σημερινούς μελετητές του θεάτρου που υιοθετούν συχνά στατιστικές μεθόδους. Στα πεδία των ενδιαφερόντων του με μεγάλη απήχηση συγκαταλέγεται η παρουσίαση στο ελληνικό κοινό επιφανών προσωπικοτήτων των ευρωπαϊκών γραμμάτων. Το 1903 παρουσιάζει το οκτάτομο έργο του Γάλλου κριτικού του 19ου αιώνα Φραγκίσκου Σαρσαί, τοποθετώντας το έργο του στο πλαίσιο της γαλλικής και γενικότερα της ευρωπαϊκής ζωής και αξιολογώντας την προσφορά του. Το 1905 έγραψε τη νεκρολογία του Άγγλου ηθοποιού-θιασάρχη Ίρβιγκ. Στον Μεσοπόλεμο εκπροσωπεί την παλιότερη γενιά κριτικών και εξακολουθεί να γράφει κριτικές στην Εστία, με το ψευδώνυμο «Άλκ.». Ήταν γνωστός ως ο ακαδημαϊκός κριτικός, που αν και σε ορισμένα θέματα παρέμενε προσκολλημένος στο παρελθόν της εποχής του Βασιλικού Θεάτρου και συχνά τασσόταν με τη συντηρητική διανόηση της εποχής, ωστόσο εντυπωσίαζε με την κριτική του μέθοδο. Από το 1932-1935 δημοσιεύει θεατρικές κριτικές με το ίδιο ψευδώνυμο στο περιοδικό Εργασία. Η κριτικογραφία του αυτή, εκμεταλλευόμενη τα πλεονεκτήματα που της παρείχε ο εκτενέστερος χώρος του περιοδικού σε σχέση με την εφημερίδα, αναδεικνύει περισσότερο τις γνώσεις και την μέθοδό του. Αναφέρεται κυρίως στις παραστάσεις της κρατικής σκηνής, την δραστηριότητα της οποίας επαινεί και προβάλλει και στο εξωτερικό. Παρακολουθεί συστηματικά τόσο την λειτουργία της όσο και τις παραστάσεις και προτείνει λύσεις βελτίωσης και των δύο. Επίσης παροτρύνει και ενισχύει την παρουσίαση ελληνικών έργων. Αξιόλογα είναι τα γενικότερα άρθρα του που αναφέρονται στην πρόσληψη ξένων συγγραφέων στο ελληνικό θέατρο, όπως για παράδειγμα του Γερμανού ρομαντικού Φρειδερίκου Σίλλερ και του Ιρλανδού Μπέρναρντ Σω. Η κριτικογραφία του Ανδρεάδη στην Εργασία είναι πολύτιμη πηγή για την ιστορία του Εθνικού Θεάτρου και από τις καλύτερες σελίδες της κριτικής του εργασίας. Από πολύ νωρίς, το 1923, ο Ανδρεάδης τάχθηκε υπέρ της ίδρυσης κρατικού θεατρικού φορέα υποστηρίζοντας ότι είναι καλλιτεχνική, εθνική και κοινωνική ανάγκη. Υποστηρίζει ότι η έλλειψη Εθνικού Θεάτρου μας μειώνει στα μάτια των ξένων και η πρόφαση των εθνικών συμφορών δεν τους πείθει, αφού και οι υπόλοιποι βαλκανικοί λαοί είχαν την ίδια τύχη και ωστόσο απέκτησαν Εθνικό Θέατρο. Γνώστης και θαυμαστής της ευρωπαϊκής θεατρικής ζωής, προσπάθησε να την μεταφέρει στην ελληνική πραγματικότητα, αλλά και αντίστροφα να κάνει γνωστή στο εξωτερικό την ελληνική θεατρική ζωή. Προς την κατεύθυνση αυτή κινούνται άρθρα του δημοσιευμένα στον ξένο Τύπο και στη συνέχεια τον ελληνικό. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνολική αποτίμηση του «σύγχρονου ελληνικού θεάτρου» το 1927.[5] Ο Ανδρεάδης επικεντρώνεται κυρίως στη δραματουργική παραγωγή των συγγραφέων Σπ. Μελά, Γρ. Ξενόπουλου, Παντελή Χορν και Θεόδ. Συναδινού την περίοδο 1924-26. Τα άρθρα του είχαν άμεσα αποτελέσματα στην προβολή του νεοελληνικού θεάτρου στην Ευρώπη. Από δημοσίευμα της Νέας Εστίας πληροφορούμαστε ότι «άμεσον αποτέλεσμα ήταν να ζητηθούν από το Παρίσι προς μετάφρασιν το Φιντανάκι του κ. Χορν και το Ανθρώπινον του κ. Ξενόπουλου». Ο αρθρογράφος σχολιάζει: «Είναι τωόντι πολυτιμοτάτη και πατριωτικοτάτη η υπηρεσία, την οποία προσφέρει εις την λογοτεχνίαν μας εν γένει ο κ. Ανδρεάδης, τόσο συχνά ομιλών ή γράφων εις την Ευρώπην και χρησιμοποιών υπέρ αυτής όλας τας γνωριμίας και τας επιρροάς που έχει εκεί ο έξοχος επιστήμων και ο λαμπρός άνθρωπος του κόσμου».[6] Ο Ανδρεάδης μέσω των κριτικών του προωθεί ως πρότυπο την ευρωπαϊκή και κυρίως την γαλλική θεατρική ζωή, επαινώντας κάθε νεωτερισμό των θιάσων και προτείνοντας διαρκώς ο ίδιος τρόπους εκσυγχρονισμού της θεατρικής πράξης. Επαινεί την ανάθεση της μετάφρασης των έργων σε διακεκριμένους λογοτέχνες και την αναγραφή του μεταφραστή στο πρόγραμμα, την καθιέρωση φιλολογικών απογευματινών παραστάσεων και των γενικών δοκιμών από τον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη. Προτείνει την προετοιμασία του κοινού με εισηγητική διάλεξη στα έργα που παρουσιάζουν δυσκολίες. Προβάλλει ως αναγκαιότητα να εκλείψει η μανία των ηθοποιών για τα πρωτεία και τους πρωταγωνιστικούς ρόλους και να αξιολογούνται και οι δευτερεύοντες ρόλοι. Να σταματήσει η συνεχής συγκρότηση νέων θιάσων, που λειτουργεί σε βάρος της ποιότητας της εργασίας τους. Παρακολουθεί συστηματικά και στηρίζει κάθε προσπάθεια θεατρικής αναβάθμισης, όπως τις παραστάσεις βραχύβιων ποιοτικών θιάσων του Μεσοπολέμου, που λειτουργούσαν παράλληλα με το εμπορικό θέατρο των πρωταγωνιστών. Συγκεκριμένα του «Θεάτρου του Ωδείου», του «Θεάτρου Τέχνης» του Σπ. Μελά, του «Θιάσου των Νέων», της «Ελευθέρας Σκηνής». Για την συνολική δραστηριότητα της τελευταίας έγραψε δύο υποδειγματικές κριτικές.[7] Σ’ αυτές παραθέτει κατά τη συνήθειά του στατιστικά δεδομένα, τα έργα και τον αριθμό των παραστάσεων που σημείωσε το καθένα. Στη συνέχεια κρίνει το ρεπερτόριο και την ανταπόκριση του κοινού και της κριτικής, διατυπώνοντας προτάσεις για την συνέχιση και βελτίωση των παραστάσεων του θιάσου. Ο Ανδρεάδης, θετικά διακείμενος απέναντι στις δύο πρωταγωνίστριες, Κοτοπούλη και Κυβέλη, δεν διστάζει να τις επικρίνει για ορισμένες συνήθειες, που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην γενικότερη θεατρική ζωή, όπως για την εμμονή στο βουλεβάρτο και τον παραγκωνισμό του ελληνικού ρεπερτορίου. Ιδιαίτερες επιδόσεις αναγνωρίζει ο Ανδρεάδης στην κριτική των γαλλικών θιάσων, κινούμενος με ιδιαίτερη άνεση στην συνολική αποτίμηση της δραστηριότητάς τους και ειδικότερα στους ηθοποιούς, το ρεπερτόριο και την πρόσληψή του. Στη σύγκριση που ορισμένες φορές επιχειρεί με την ελληνική θεατρική ζωή, υποστηρίζει ότι οι γυναίκες ηθοποιοί δεν είναι καλύτερες από τις δικές μας πρωταγωνίστριες. Ωστόσο οι θίασοι προσφέρουν ποιοτικότερο θέαμα εξαιτίας του ότι τα έργα χάνουν στην μετάφραση και γιατί οι γαλλικοί θίασοι παρουσιάζουν αρμονικό και επιμελημένο σύνολο, στοιχείο που απουσιάζει από το δικό μας θέατρο.[8] Όσον αφορά τον τρόπο άσκησης της κριτικής, χαρακτηριστική είναι η πρότασή του στην εφημερίδα Εστία, να καθιερώσει –ακολουθώντας το γαλλικό σύστημα– άρθρα στα οποία δεν κρίνεται το έργο, αλλά η υποκριτική, η σκηνοθεσία και το κοινό. Το έργο δίνει απλά αφορμή να αναδειχθούν οι πρωταγωνίστριες.[9] Ο ίδιος ακολούθησε αυτή την τακτική, εμμένοντας στην παράσταση και αποφεύγοντας συστηματικά τις μακροσκελείς αναλύσεις των έργων. Ο τρόπος αυτός, πρωτοποριακός για την εποχή, βρισκόταν στον αντίποδα της κριτικής μεθόδου του Φ. Πολίτη, κυρίαρχης μορφής της μεσοπολεμικής θεατρικής κριτικής. Ο Ανδρεάδης αντιμετώπισε πολλές επικρίσεις και αποδοκιμασίες κατά την μακροχρόνια άσκηση της κριτικής. Οι βασικές κατηγορίες που του αποδόθηκαν ήταν ο ερασιτεχνισμός, η άγνοια και εξωτερική θέαση της ελληνικής πραγματικότητας και η προσκόλλησή του στην ευρωπαϊκή κουλτούρα. Τις κατηγορίες αυτές εξαπέλυσαν εναντίον του, το 1927, τα Ελληνικά Γράμματα του Κ. Μπαστιά, με αφορμή την αμφισβήτηση εκ μέρους του της θέσης του Γιάννη Αποστολάκη στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και την πρότασή του για κάλυψη της θέσης από τον Γρ. Ξενόπουλο ή τον Κ. Παλαμά.[10] Επίσης και ο νεαρός τότε Γ. Σιδέρης, το 1928, μιλάει με σκληρή γλώσσα για τον Ανδρεάδη, επικρίνοντας τον Νικ. Λάσκαρη γιατί καταξιώνει ερασιτέχνες, που οι κριτικές τους δεν διαφέρουν από του κοινού θεατή, και οι οποίοι δεν επιτρέπεται να λέγονται κριτικοί, έστω κι αν είναι καθηγητές Πανεπιστημίου.[11] Την ίδια υποτιμητική άποψη εξέφρασε και ο Φ. Πολίτης, όταν ο Ανδρεάδης διατύπωσε αρνητικές παρατηρήσεις σχετικά με τις παραστάσεις και τον τρόπο λειτουργίας του Εθνικού Θεάτρου και πρότεινε στην διεύθυνση του θεάτρου συγκεκριμένα μέτρα.[12] Ο Πολίτης υπερασπιζόμενος τις επιλογές του δηλώνει ότι ο κριτικός δεν έχει κακές προθέσεις αλλά διαπνέεται «από ακατανίκητον επιθυμία επιδείξεως στατιστικών και λεξικογραφικών γνώσεων».[13] Στη συνέχεια ισχυρίζεται ότι ο Ανδρεάδης αγνοεί τα ελληνικά ήθη και τον αποκαλεί «ερασιτέχνη της κριτικής και της κρίσεως».[14] Επιεικέστεροι απέναντι στον συνάδελφό τους είναι οι Αθανασιάδης Νόβας και Πέτρος Χάρης, των οποίων οι απόψεις στηρίζονται σε σφαιρικότερη θεώρηση της προσφοράς του. Ο Θεμ. Αθανασιάδης-Νόβας[15] υποστηρίζει ότι οι κριτικές του Ανδρεάδη έχουν καθαρά ιστορικό χαρακτήρα με αξία μαρτυρίας για την καθημερινή ιστορία του θεάτρου, την ιστορία των παραστάσεων. Υιοθετεί την άποψη του θεατρικού κριτικού του παρισινού Χρόνου, Ανρύ Μπιντού, ο οποίος έγραψε: «Συνοπτικά και με ύφος γεμάτο ουσία ο Ανδρεάδης κάνει τη μόνη κριτική αντοχής, που είναι μια μορφή ιστορίας, δεν γράφει παρά γεγονότα».[16] Το υλικό της πληροφοριακής κριτικής του έβρισκε στα βιβλία, και τα ταξίδια, πηγές ιδιαίτερα πλούσιες και κατάλληλα αξιοποιημένες από τον Ανδρεάδη. Το θεατρολογικό του πιστεύω –σύμφωνα πάντοτε με τον Νόβα– ήταν η «βραδιά, η ευχάριστη βραδιά», στην οποία περιελάμβανε όχι μόνο την παράσταση, αλλά συνολικά την θεατρική διαδικασία ως κοινωνικό ή ακριβέστερα ως κοσμικό γεγονός. Ο Ανδρεάδης ήταν η «ιστορία της πρεμιέρας, ο τελευταίος βουλεβαρδιέρος του αθηναϊκού θεάτρου».[17] Ο Πέτρος Χάρης υπερασπίζεται επανειλημμένα την προσφορά του Ανδρεάδη στον χώρο της θεατρικής κριτικής. Αξιολογεί τον σεβασμό του απέναντι σε όλα τα θεατρικά είδη, χωρίς να διακρίνει σοβαρό και ελαφρό θέατρο και δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις προτιμήσεις του κοινού.[18] Το κριτικό του σύστημα τοποθετεί στον αντίποδα του αντίστοιχου του Πολίτη. Για να τεκμηριώσει την άποψή του αυτή, σε μελέτη του για τον Φ. Πολίτη, ασχολείται εκτεταμένα με την κριτική του Ανδρεάδη, μεταφέροντάς μας πολύτιμες και ζωντανές πληροφορίες για την θεατρική ζωή της εποχής.[19] Ενδιαφέρον παρουσιάζει η πληροφορία του Π. Χάρη για την «προφορική» θεατρική κριτική του Ανδρεάδη: «Η αποστολή του δεν ήταν μικρή. Κι έφτανε να τον δεις στην πρεμιέρα λ.χ. ελληνικού έργου για να εκτιμήσεις καλύτερα τον αγώνα του. Μόλις το έργο άρχιζε να στέκεται οπωσδήποτε και να παρουσιάζει αξιοσημείωτες αρετές, σηκωνόταν, γύριζε όλη την πλατεία του θεάτρου, δύο λόγια εδώ, δύο λόγια εκεί, ύψωνε παντού το ανάστημά του, κι έκανε την πιο εύγλωττη, την πιο πειστική προφορική κριτική».[20] Ιδιαίτερα σημαντικός λόγω της γλωσσομάθειάς του ήταν ο ρόλος του κριτικού στις παραστάσεις ξένων θιάσων. Ο Π. Χάρης –με την συνηθισμένη του ευθυκρισία– δέχεται ότι η κατηγορία του ερασιτέχνη που αποδόθηκε στον Ανδρεάδη ισχύει και οφείλεται στην έλλειψη ουσιαστικής και σε βάθος επαφής με το πνεύμα του κειμένου, χρέος και κόσμημα κάθε πραγματικού κριτικού. Ωστόσο o Xάρης καθορίζει με σαφήνεια και ακρίβεια την ταυτότητα του καθηγητή-κριτικού: «Τι τα θέλετε. Ο Ανδρεάδης περισσότερο από μελετητής των νεοελληνικών λογοτεχνικών κειμένων κι από κριτικός, ήταν ένας προπαγανδιστής, ένας διαλαλητής, ένας θερμός υποστηριχτής, που με τα άρθρα του και τις διαλέξεις του, με τα ταξίδια του, με το κύρος του, προσπαθούσε να φέρει στην πρώτη γραμμή τα ζητήματα της λογοτεχνίας και γενικότερα της τέχνης και να προκαλέσει το ευρύτερο και ζωηρότερο εκείνο ενδιαφέρον, που προετοιμάζει την πνευματική ζωή». Μοναδική περίπτωση οικονομολόγου-θεατρικού κριτικού ο Α. Ανδρεάδης αναδεικνύεται σε καίριο δίαυλο επικοινωνίας με την ευρωπαϊκή πνευματική ζωή εγκαινιάζοντας στην μεσοπολεμική Αθήνα ένα νέο πρότυπο λειτουργίας της θεατρικής κριτικής, στοιχεία του οποίου θα αξιολογηθούν στη συνέχεια και θα ενταχθούν στον μεταγενέστερο «κανόνα». [1] Β. Γεωργοπούλου, Η θεατρική κριτική στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, τόμ. Α΄, Β΄, Αιγόκερως, Αθήνα 2005, 2006. [2] Ένωση Ελλήνων Θεατρικών Μουσικών Κριτικών. 50 Χρόνια, Δίφρος, Αθήνα 1981, σ. 4. [3] Α. Μ. Ανδρεάδης, Το Βασιλικόν Θέατρον (1901-1908), εκδ. οίκος Ν. Τζάκα, Στεφ. Δελλαγραμμάτικα & Σια, Εν Αθήναις 1933. Το κείμενο είναι η διάλεξη που έδωσε ο Ανδρεάδης στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» ενταγμένη στον κύκλο ομιλιών που διοργάνωσε η «Ένωση των Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών» με τίτλο «Σαράντα χρόνια του ελληνικού θεάτρου (1890-1930)». [4] Περίληψη της διάλεξης και ολόκληρο «το στατιστικό παράρτημα» δημοσίευσε η Νέα Εστία, τόμ. 5, Ιαν.- Ιούν. 1929, σ. 207-211. [5] Α. Μ. Ανδρεάδης, «Το Σύγχρονον ελληνικόν θέατρον», Νέα Εστία, τόμ. 2, Σεπτ.-Δεκ. 1927, σ. 1067-1074. Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στη γαλλική εφημερίδα Revue de Genève. [6] Χ., «Εν άρθρον του κ. Α. Μ. Ανδρεάδη», Νέα Εστία, τόμ. 2, 1927, σ. 693. Ο αρθρογράφος –πρόκειται για τον Πέτρο Χάρη– αναφέρεται σε άρθρο του Ανδρεάδη με τίτλο «Το ελληνικό μεταπολεμικό θέατρο» που δημοσίευσε στη γαλλική εφημερίδα Χρόνος στις 14 Αυγούστου. [7] Άλκ.: «Η πρώτη περίοδος της “Ελευθέρας Σκηνής.” Το δραματολόγιον Α.», Εστία, 27.1.1930 και «Η πρώτη περίοδος της “Ελευθέρας Σκηνής” B.», Εστία, 28.1.1930. [8] Άλκ., «Ο θίασος Κλάρα Ταμπούρ», Εστία 10.4.1926. [9] Άλκ., «Ο Πειρασμός του Μερέ», Εστία, 28.5.1925. [10] Ανυπ., «Ερασιτεχνισμοί», Ελληνικά Γράμματα, τχ. 2, 16.12.1927 - 1.1.1928, σ. 56. (Τα ανυπόγραφα άρθρα ανήκουν συνήθως στη διεύθυνση του περιοδικού). [11] Γ. Σιδέρης, «“Ο Θίασος των «Νέων”», Αναγέννηση, Ιούνης 1928, σ. 443-445. [12] Άλκ., «Διά το Εθνικόν θέατρον», Εστία, 27.5.1932. [13] Φ. Πολίτης, «Περί το Εθνικόν Θέατρον. Κατηγορίαι και ελαφρότητες», Πρωία, 28.5.1932. [14] Ό.π. [15] Θεμ. Αθαν. Νόβας, «Ανδρεάδης. Καθηγητής του θεάτρου», Θεατρικά Μελετήματα, Αθήνα 1963, σ. 198-205. [16] Ό.π., σ.199. [17] Ό.π., σ. 205. [18] Π. Χάρης: Ένας πολύτιμος ερασιτέχνης», Νέα Εστία, τόμ. 17, 1935, σ. 596-598. [19] Π. Χάρης: «Φώτος Πολίτης», Έλληνες Πεζογράφοι, τόμ. Στ΄, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1981, σ. 63-66. [20] Ό.π., σ. 63-64.

Ανδρέας Ανδρεάδης: ένας οικονομολόγος - θεατρικός κριτικός στη μεσοπολεμική Αθήνα

Σύνδεση